Belfast là thủ đô của Bắc Ireland trong khối liên hiệp Anh ( UK). Sự biệt lập về vị trí địa lí cùng với những đặc điểm xã hội khá phức tạp của Bắc Irealnd khiến Belfast không hề đồng nhất với những thành phố quan trọng nằm trong khối UK, trừ sự thịnh vượng được làm nên từ những người dân đầy kiêu hãnh và giaù ý chí tự lực tự cường. Để biết rõ Belfast, có lẽ bạn phải quay về tìm hiểu những gì đã qua của thành phố này.

Belfast buổi đầu lịch sử

Khoảng 9000 năm trước đây, khi mà những cột băng tan chia cắt hòn đảo Ireland từ lục địa Britain thì vùng đất Belfast đã có người cư trú. Tỉnh Ulster xưa đã được thiết lâp bởi những người Celts thời kì đồ sắt. Những cư dân bản địa này điều hành Ireland trong suốt hàng nghìn năm với ngôn ngữ Irish. Belfast bắt đầu như một hàng rào phân chia địa hạt Antrim với địa hạt Down và bảo vệ Carrickfergus - một thị trấn nhỏ ở phía bắc. Tên gọi Belfast sau này là cách gọi chệch của  Beal Feirste - ngôn ngữ Celts.

Sự bình yên của những người Celts bị phá vỡ vào năm 795 bởi những cuộc tấn công của người Viking và sau đó là người xứ England vào năm 1169. Vào những năm 1200, một người Anh đã xây một toà thành ở nơi gặp gỡ giữa sông Lagan và Farset  nhưng  không đủ sức thu hút một khu định cư sầm uất mang phong  cách đô thị. Phải đến thế kỉ 17, Belfast mới có chỗ đứng thực sự với tên gọi hiện thời của nó.

Belfast thế kỉ 17

Belfast bắt đầu được chú ý như một vị trí quan trọng từ  năm 1609 khi vua James thực hiện những chính sách cai trị của mình bằng cách chấp thuận cho những người Anh và người Scots định cư ở  tỉnh Ulster. Ngài đại tá Arthur Chichester được nhà vua Anh công nhận như một người đại diện đầy quyền năng của tỉnh Ulster trong đó có thành Belfast. Toà thành này được xây lại vào 1611. Dưới bóng của nó, như một qui luật, một đô thị nhỏ sớm hình thành và phát triển. 

Vào đầu những năm 1610, người Anh, Scots và người  Manx đã định cư  ỏn định ở Belfast. Vào năm 1613, Belfast được phép lập một hội đồng thành phố và sau đó gửi hai nghị sỹ tới nghị viện của Ireland. Dù khá dân chủ với những quyền tự do nhất định nhưng  hội  đồng thành phố bị điều khiển phần nào bởi gia đình đại tá Chichester như những lãnh chúa của thái ấp này.  Belfast được vận hành bởi cơ quan gồm một người đứng đầu và một hội đồng tư vấn gồm 12 đại biểu trợ giúp ( những người này hầu như là những thương gia). Hàng năm, hội đồng tư vấn lập một danh sách gồm 3 người có năng lực nhất để gia đình  Chichester chọn một người làm người cầm quyền chính. Những người dân bình thường không bao giờ được tham gia vào chính quyền thành phố. 

Đầu thế kỉ 17, Belfast là một đô thị nhỏ với dân số khoảng 1.000 với những hoạt động thương nghiệp khá phát triển. Len, da sống, ngũ cốc, bơ và thịt muối được xuất từ  Belfast tới England, Scotland và Pháp.  Rượu và hoa quả lại được nhập về từ Pháp và Tây Ban Nha.  Cuối thế kỉ 17, giao thương được mở rộng hơn, Belfast nhập thuôc lá từ Bắc Mĩ và đường thô từ Tây Ấn đem về tinh chế.

Cuối thế kỉ 17, dân chúng ở Belffast tiếp nhận thêm láng giềng mới là những người Pháp theo đạo Tin lành chạy trốn khỏi những cuộc đàn áp tôn giáo đẫm máu tại đất nước mình.  Những kẻ nhập cư mới này đưa nghề dệt vải lanh vào Belfast. Nghề thủ công này sớm chiếm ưu thế so với những ngành nghề cổ truyền khác như nghề làm rượu, làm dây thừng và làm buồm...

Năm 1680, Belfast có đường ống cung cấp nước ( dùng ống gỗ) .  Dân chúng được cảnh báo rằng những lò mạch nha sử dụng trong chưng cất và làm rượu có thể là nguyên nhân gây nên những đám cháy lớn trong thành  phố bởi phần lớn những ngôi nhà ở đây là gỗ. Sau 1686 mỗi hộ gia đình có bổn phận phải treo một cái đèn bên ngoài nhà vào buổi tối những tháng mùa đông. Cây cầu đầu tiên qua sông Lagan được thành  lập sau 1682.

Belffast thế kỉ 18

Năm 1708,  Belfast phải chịu đựng một đám cháy khủng khiếp sự tàn phá nặng nề. Tuy nhiên, như  nhiều đô thị có tiềm năng, Belfast lại phục hồi nhanh chóng với sự thịnh vượng của mình.

Suốt thế kỉ 18, một só lượng lớn vải lanh được xuất khẩu Belfast. ( lanh được dệt trong gia đình ở những vùng ngoại ô chứ không ở trong những nhà máy). Vào 1700, khoảng 200.000 yards (1 yard=0,914 mét) lanh được xuất từ đây. Năm 1773, con số tăng đến 17 triệu yards. The White Linen Hall được thành lập vào năm 1788 như một trung tâm trao đổi, giới thiệu loại vải này. Nghề đánh sợi bông và dệt vải cotton đã đưa vào Belfast vào 1777. Tuy nhiên cotton chưa bao giờ có vị trí quan trọng như lanh.

Belfast thế kỉ 19

Vào 1785, Harbour Board được thành lập với trách nhiêm bảo dưỡng bến cảng của Belffast.Ngành công nghiệp đóng tàu Belfast cũng bắt đầu chứng tỏ thế mạnh kể từ  1791.

Nền kinh tế của Belfast tiếp tục thịnh vượng vào thế kỉ 19. Năm 1842, Belfast được thiết lập thành một thị xã và năm 1888 được công nhận là một thành phố có vị thế quan trọng. 

Suốt thế kỉ thứ 19, hàng loạt những công trình xây dựng quan trọng được thành lập tập trung vào các lĩnh vực : giáo dục, y tế, tín ngưỡng, kinh tế... Học viện hoàng gia được dựng vào 1810. Bệnh viện đầu tiên ở  Belfast được xây dựng vào 1815 tại phố Frederick . Bệnh viện tâm thần được xây dựng ở  Belfast vào 1829. Nhà thờ thánh George đưa vào phục vụ các tín đồ vào 1819. Đặc biệt, trường đại học Queens bắt đầu trở thành nơi đào tạo những trí thức có ích cho đất nước vào năm 1845. Nhà hát Opera của Belfast phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của dân chúng vào  1895...

Tuy nhiên, dù kinh tế phát đạt, Belfast cũng không  khác gì những thành phố đầu thế kỉ 19 với tình trạng đáng kinh hoàng. Belfast vào những năm 1800-1850 là một thành phố với  những con phố bẩn thỉu và ngựa chạy chật ních. Sông Lagan như một nơi để thải rác và nước cống. Vì thế, chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi vào năm  1847, Belfast có sự bộc phát của dịch sốt. Và vào năm 1848 dịch tả tấn công thành phố này.

Cuối thế kỉ 19, tình hình của Belfast được cải thiện hơn. Thành phố hạn chế dần số lượng ngựa  đang “ lưu hành” bằng cách cấm sử dụng và chứa chấp những con ngựa già, ốm yếu. Cuối những năm 1880 và đầu thập kỉ 1890, uỷ ban thành phố  xây dựng một mạng lưới cống rãnh mới. Thành phố Belfast bước vào thế kỉ 20 với dân số khoảng 300.000 và một khuôn mặt mới.

Belfast thế kỉ 20

Belfast thế kỉ 20 tiếptục đi lên bằng thương mại và công nghiệp với sự thịnh vượng vốn có. Năm 1921, Bắc Ireland tuyên bố tự trị và Belfast trở thành thủ đô của lãnh địa này với dân số khá đông đúc. Năm đầu tiên của thế kỉ 20,Belfast có 349.000 dân và đến năm 1939 đã là 438.000. Theo thống kê năm 1901, 30% dân số Bắc Ireland sống ở Belfast vào thế kỉ này. Tuy nhiên, sau đó vì những sự phức tạp liên quan đến tôn giáo, dân số của Belfast giảm dần đi.

Sự thịnh vượng của Belfast thể hiện ngay ở những hoạt động trao đổi buôn bán của thành phố với những nơi khác. Belfast nhập nguyên liệu thô gồm than đá, sợi lanh, bông, máy móc, thức ăn cho súc vật, thuốc lá...và xuất khẩu những mặt hàng cao cấp và đã tinh chế như thức ăn cho người, vải lanh, máy móc, những con tàu...

Cuối thế kỉ 20, Belfast lại rơi vào tình trạng  thất nghiệp theo diện rộng.. Những ngành công nghiệp cũ như dệt lanh, chế tạo máy móc và đóng tàu suy sụp khiến nhiều công nhân phải nghỉ việc. Tuy nhiên, những  dịch vụ bán lẻ lại phát đạt. Cuối thế kỉ 20, sản xuất máy bay phát triển ở Belfast .Sân bay  Belfast  đã được xây dựng từ năm 1933.

Belfast và những xung đột chính trị, tôn giáo

Belfast vốn là thành phố của những kẻ xâm lược, những người nhập cư thuộc nhiều vùng văn hoá với những tôn giáo khác nhau. Sự phức tạp về tôn giáo, gốc gác  khiến thành phố đã mang những mầm mống bất trắc ngay từ khi được công nhận là một đô thị để rồi sau đó bùng nổ bằng cuộc xung dột đẫm máu với những vấn đề còn tồn tại đến tận bây giờ.

Đầu thế kỉ thứ 17, tỉnh Ulster bị người Anh chiếm đóng và cô lập dần. Không giống như những kẻ xâm pham trước, những địa chủ mới đã kiên quyết cấm kết hôn dị giáo một cách gay gắt để giữ cho văn hoá Tin lành còn nguyên vẹn. Điều này khiến cho những tá điền bản địa Iish ngày càng căm phẫn.

Nỗi oán hận bị kìm nén đã sôi tràn vào năm 1641 với vụ ám sát  só lượng lớn những người theo đạo Tin lành. Sự chấn thương nặng nề về tâm lí của sự kiện này vẫn in dấu ở dân số Tin lành của Ireland ngày nay, trong khi những những tín đồ công giáo Ireland là một biểu tượng vĩnh cửu của nỗi sợ hãi. Những nỗi phẩp phỏng những người thuộc hai loại tôn giáo này đã định hình vào cuối những năm 1680 khi  James II Thiên chúa giáo bị phế truất bởi  William of Orange theo đạo Tin lành. James quay về Ireland mong chờ sự ủng hộ và  sự xung đột không tránh được giữa James và William, giữa Thiên chúa giáo và Tin lành đã xảy ra ở trận Boyne vào 12/7/1690 -  ngày 12 vinh quang vẫn được chúc mừng bởi Ulster's Orangemen.

Ulster trở nên biệt lập hơn với những vùng phía Nam Ireland về  địa lí, tôn giáo và trình độ công nghiệp hoá . Trong khi dân số Ireland bị tiêu hao nhiều bởi nạn đói kém và sự di cư đến Mĩ, Úc thì dân số của Belfast vẫn tăng trưởng từ  20,000 năm 1800 đến 350,000 vào cuối thế kỉ này. Sự công nghiệp hoá đã khiến Belfast ngày càng tiến gần hơn với những thành phố công nghiệp phát đạt của Britain như Glasgow và Liverpool .

Ulster Volunteer Force (UVF - lực lượng tình nguyện Ulster) thanfh lập năm 1913, tiến hành một chuỗi những cuộc diễn tập bán quân sự. Hiệp ước Anglo-Irish vào 6/12/1921 đã đem đến độc lập cho 26 hạt và mời mọc sáu địa hạt lớn thuộc Protestant Ulster cơ hội lựa chọn. Tuy nhiên, sự vận động cho vấn đề tự trị của Irish  bị chống đối quyết liệt bởi Đảng hợp nhất (Ulster's Unionist Party ), thành lập vào 1885. Sự chia cắt Ireland là một kết quả cuối cùng. Những mối liên hệ miền bắc với miền nam bị phá vỡ hoàn toàn vào 1949 với sự thành lập nước cộng hoà Ireland.

Xã hội Belfast bị xuống dốc nghiêm trọng từ những mâu thuẫn tôn giáo ở Bắc Ireland. Những người Cơ đốc giáo chiếm thiểu số trong dân chúng ( khoảng 30%) bị ảnh hưởng nghiêm trọng và thấy nản lòng trước tình trạng phân biệt đối xử của chính phủ của những người theo đạo Tin lành chiếm đa số. Những bước đi ngập ngừng của thủ tướng  Terence O'Neill's nhằm xoá dần các khoảng cách tôn giáo cuối cùng lại dẫn đến sự hình thành chủ nghia cực đoan Tin lành.

Vào 1967, hiệp hội Quyền tự do cá nhân Bắc Ireland được thành lập để bảo vệ nhữg người Cơ đốc giáo miền Bắc. Tình trạng căng thẳng bị đẩy lên cao với sự xung đột mãnh liệt giữa những người tuần hành biểu dương quyền tự do cá nhân và cảnh sát hoàng gia Ulster ở  Derry vào tháng 10/1968 - đánh dấu  sự khởi đầu của những bất ổn. 25 năm ngừng bắn ngắn ngủi từ 1969 đến 1994 luôn bị ngắt quãng bởi sự oanh tạc và những vụ ám sát theo kiểu ăn miếng trả miếng.

Thoả thuận ngừng bắn năm 1997 và Thoả thuận ngày thứ sáu tuần thánh năm1998 (Good Friday Agreement) đã đem đến cho Belfast sự an toàn tương đối để xây dựng lại những gì bị tàn phá. Cũng đã có những thất bại trong việc thiết lập hoà bình với những tổ chức li khai đầy cừu hận, những khó khăn giải trù quân bị. Tuy nhiên, Belfast hồi phục rất nhanh đang phát đạt dần lên, với số người có việc làm cao hơn, tốc độ đầu tư lớn và du lịch bùng nổ. Sông Lagan sạch hơn, những căn hộ bên sông trị giá hàng triệu bảng đang được xây dựng. Những khách sạn hảo hạng, những nhà hàng kiểu cách và những quán cafê, quán bar hấp dẫn  ở mọi nơi trong thành phố trong niềm hy vọng rằng những gì không hay trong quá khứ  đã qua đi.